کدخدا و کدخدايان ملارد
انتخاب کدخدا
همواره در طول تاريخ ايران، روستاها توسط کدخدايان اداره
شده است. مردم کسي را به عنوان کدخدا انتخاب مي
کردند که بيشتر از ديگران نفوذ و اعتبار داشته باشد و بتواند ضمن رسيدگي به کارهاي کشاورزي و دامداري خود، در امور عمومي روستا نيز فعاليت نمايد.
کدخدا به عنوان ريش سفيد و معتمد محل در کليه امور ده، سواي امور ديني و مذهبي دخالت داشت.
تا پيش از آن
که کُهبُد اراضي ملارد
را از اداره خالصه خريداري نمايد، انتخاب کدخدا توسط مردم و با تأييد و امضاي اداره خالصه انجام مي
گرفت. اما پس از آن
که کُهبد اراضي ملارد را خريداري نمود؛ ارباب يعني (کُهبُد) يکي از افرادي را که در ميان مردم از نفوذ و اعتبار قابل توجهي برخوردار بود به کدخدايي بر مي
گزيد. البته بعدها فرمانداري نيز حکم کدخدايي وي را صحه مي
گذارد.
يادآور مي
شود در ملارد قديم کسي که کدخدا مي
شد، کدخداي ملارد، کرد
آباد و قشلاق به شمار مي
آمد و در واقع، اين سه مکان يک کدخدا داشت.
وظيفه کدخدا
ـ هنگامي که حوادث طبيعي همچون زلزله، سيل و بيمار
هاي مُسري دامنگير مردم مي
شد؛ کدخدا تا پيش از رسيدن کمک
هاي دولتي، مردم را براي کمک به يکديگر بسيج مي
نمود.
ـ اگر اختلافي ميان روستائيان بر سرِ زمين، آب، حق وراثت و يا اختلافات خانوادگي صورت مي
گرفت، کدخدا آنان را به صلح و دوستي و مماشات با يکديگر دعوت مي
نمود و اغلب نيز با پادرمياني کدخدا مسائل و مشکلات حل و فصل مي
شد و اگر از اين طريق ممکن نمي
گرديد؛ آنان را به ادارات دولتي و ژاندامري معرفي مي
نمود تا از طريق قوانين مدني کشور نسبت به مشکل آنان رسيدگي شود.
ـ کدخدا گذشته از اموري که به روستا مربوط مي
گرديد، رابط بين روستائيان و اداره
هاي دولتي نيز به
شمار مي
آمد. از جمله هنگامي که مأمور يا مأموران دولتي براي انجام وظايفي همچون رسيدگي به امور بهداشتي، سرشماري نفوس، امور انتظامي و سربازگيري به ملارد مي
آمدند؛ اين وظيفه کدخدا بود که از آنان پذيرايي نمايد. در چنين مواردي، مأموران ابتدا به کدخدا مراجعه مي
کردند تا تسهيلاتي براي انجام کارهايشان فراهم گردد.
مثلاً مأموري که براي سربازگيري مي
آمد؛ با در دست داشتن اسامي کساني که هنگام سربازيشان فرا رسيده بود، ابتدا به خانه کدخدا مي
رفت و از کدخدا مي
خواست تا آنان را معرفي نمايد.
کدخدا دستيار خود را، به منزل جواناني که وقت سربازيشان فرا رسيده بود مي
فرستاد و از پدر و مادر آنان مي
خواست که به همراه جوان خود به خانه کدخدا بيايند. با آمدن آنان؛ مأمور مطابق وظيفه، حکم سربازي را مي
خواند و آنچه را که در اين خصوص مي
بايست بگويد بيان مي
داشت.
در اين هنگام کدخدا زبان به سخن مي
گشود و براي اين
که دلشوره و نگراني جوان را برطرف سازد و آه و ناله پدر و مادر را از ميان ببرد به آنان مي
گفت: سربازي يک وظيفه عمومي است؛ همه مردم در مقابل کشور خود مسئول هستند. هرکس بايد دِِينِ خود را نسبت به ميهن خود ادا کند و... کدخدا با سخناني از اين سياق، پدر و مادر را مجاب مي
نمود تا فرزند خود را در روز مقرر به خدمت نظام بفرستند و دلشوره جوان را نيز تبديل به يک شور و وظيفه ميهني مي
نمود.
کدخدايان ملارد
اين
که نخستين کدخداي ملارد چه کسي بوده به درستـي معلوم نيست و اين
که از چه زمان براي ملارد، کرد
آباد و قشلاق يک کدخدا انتخاب شده نامعلوم است. بنا بر تحقيقات انجام گرفته اولين کدخداي شناخته شده ملارد محمد حنيفه
خان و آخرين کدخداي ملارد نيز ناصرخان صادقي بوده است.
کدخدايان ملارد به ترتيب عبارتند از:
1. محمد حنيفه
خان
قدر مسلم اين است که محمدحنيفه خان در سال1294 شمسي يعني در عهد احمدشاه قاجار مقام کدخدايي ملارد را داشته است و اين از خلال نامه اي که وي به اداره خالصه نوشته و در آن موضوع شکسته شدن سنگ آسياب ملارد را در ميان گذارده معلوم مي گردد.
2. محمودخان حنفي
فرزند محمد حنيفه
خان. در ملارد ولادت يافت. کدخدايي ملارد را به مدت چند سال و آن نيز تا سال1310 برعهده داشت و عاقبت در حدود سال 1315 درگذشت و در قبرستان ملارد به خاک سپرده شد.
3. مشهدي محمد افشار
از حدود سال1310 به مدت چند سال کدخدايي ملارد را برعهده داشته است. علي
رغم پرس
و جويي که صورت گرفت از زندگي و حيات مشهدي محمد افشار اطلاعي به دست نيامد. فقط اين مطلب معلوم گرديد که مشهدي محمد افشار خانه
اش بيرون قلعه و در جنب زمين
هاي حاج محمدعلي پدر مهدي خان نوري بوده که بعداً توسط حاج غلامحسين کاظمي خريداري شده است.
4. مصطفي
خان صادقي
فرزند شيخ صالح، در سال1283 در ملارد ولادت يافت. چند سالي را تا سال1317 در مقام کدخدايي ملارد به فعاليت پرداخت.
وي فردي مردمدار و از کدخدايان با تدبير و از علاقمندان به گسترش دانش بود و هنگامي که اهالي ملارد در سال1309 اقدام به نامه
نگاري به وزير معارف نموده و تقاضاي تأسيس مدرسه در ملارد را داشتند، اولين امضا متعلق به وي بود.
وي در سال 1325 به بيماري سل درگذشت و در قبرستان ملارد به خاک سپرده شد.
5. حسن ناصري
فرزند ملا محمد نبي. در ملارد ولادت يافت و از سال1317 تا حدود سال1322 مقام کدخدايي ملارد را برعهده داشت.
حسن ناصري فردي با سواد و دانش آموخته بود که به همين دليل اشتهار به شيخ حسن ناصري داشت. وي يکي از مدافعان گسترش سواد و دانش در روستاي ملارد بود و چنان
که از اسناد نيز برمي
آيد، از امضا کنندگان دو نامه
اي است که اهالي ملارد يکي در سال1309 و ديگري در سال1315 به وزارت معارف نگاشته و در آن تقاضاي تأسيس مدرسه در ملارد را نموده
اند. وي در حدود سال1335 وفات نمود و در قبرستان ملارد به خاک سپرده شد.
6. حاج غلامرضا افشار
فرزند ولي، در سال1272 در ملارد ولادت يافت و از حدود سال1323 تا1329 در مقام کدخدايي ملارد به ايفاي نقش پرداخت. حاج غلامرضا افشار فردي خيّر و از آثار خير وي ساختن حوض مسجد ملارد بود که آن
را در حدود سال1320 ساخته است. حاج غلامرضا افشار از سازندگان دبستان شماره 56 ملارد به شمار مي
آيد که آن
را در سال 1317 به مشارکت حاج ابوالقاسم سليمي و حاج صفرعلي ناصري بنا نموده
اند. همچنين غسالخانه ملارد بنا بر وصيت وي در سال1335 توسط پسرش محمود افشار ساخته شده است. وي در حدود سال1332 درگذشت و در قم، در قبرستان نو به خاک سپرده شد.
7. مهدي
خان نوري
فرزند محمدعلي، در حدود سال1286 در ملارد ولادت يافت. از سال1329 تا سال1344 در مقام کدخدايي ملارد به ايفاي نقش پرداخت. و در سال1345 درگذشت و در قبرستان ملارد به خاک سپرده شد.
شايان ذکر است در غياب مهدي
خان نوري يعني زماني که براي وي کاري پديد مي
آمد و يا مثلاً در مسافرت بود؛ پسرش کريم خان نوري عهده
دار مسئوليت
هاي پدر بود.
8. ناصرخان صادقي
فرزند مصطفي
خان صادقي، در سال 1313 در ملارد ولادت يافت. وي از سال1344 به انتخاب کهبد و امضاي فرمانداري به کدخدايي ملارد برگزيده شد و تا 1351 در اين مقام قرار داشت. وي فردي جامع فضايل اخلاقي و از علاقمندان گسترش سواد و دانش در ميان اهالي بوده و اکنون نيز در ملارد سکونت دارد.
متن حکم کدخدايي وي که از طرف فرمانداري کرج در تاريخ10/
3/
1344 و به شماره1063 صادر گرديده به قرار ذيل است:
« آقاي ناصر صادقي.
بنا به معرفي مالک و به پيشنهاد شماره392ـ6/
3/
44 بخشداري شهريار، به موجب اين حکم به سمت کدخدايي قريه ملارد منصوب مي
شويد.
حقوق سنواتي شما بر طبق قرارداد جداگانه که بين شما و مالک تنظيم مي
شود قابل پرداخت خواهد بود. فرماندار شهرستان کرج: روحاني»
|
مأخذ يادداشت
هاي فوق: تاريخ و فرهنگ شفاهي ملارد قديم/ تأليف: معين
الدين محرابي و اعظم
السادات قاسمي. چاپ اول: ملارد، ناشر: معين
الدين محرابي، 1386. يادآوري: چنان
که برخي از مطالب فوق، بدون ذکر مأخذ، مورد استفاده قرار گيرد موجب پيگرد قانوني خواهد بود. آنچه مطالعه نموديد در صفحات 261 ـ 267 کتاب تاريخ و فرهنگ شفاهي ملارد قديم آمده است. استناد به وبلاگhttp://malardiha.blogfa.com نيز الزامي است. |
ادامه مطلب

