مختصري از تاريخچه تلفن در ايران

(از آغاز تا سال۱۳۳۱)

و

اولين خط تلفن در ملارد

 

معين الدين محرابي

 

http://malardiha.blogfa.com

 

 

۱۲۸۲ تا  ۱۳۱۱ شمسي

در محرم سال ۱۳۲۱ قمري (برابر با فروردين ۱۲۸۲ شمسي) دوست
علي
خان معيرالممالک امتياز داير نمودن و راه اندازي خط تلفن ايران را از مظفرالدين
شاه قاجار گرفت.

 

در آن زمان، تلفن تهران منحصر به دو رشته سيم بود که يکي به دربار و ديگري به منزل صدر اعظم اتصال داشت. پس از چندي معيرالممالک با چند نفر شريک شد و شرکتي با نام «شرکت سهامي تلفن ايران محدود» را تأسيس نمود. وي سپس به ايجاد خطوط شبکه تلفن در پايتخت و شهرهاي مهم ايران مبادرت نمود.

 

تأسيسات تلفن پايتخت و شهرستان
ها عموماً سيستم مغناطيسي با يک سيم بود. چون سرمايه
ي کار در آن زمان کافي نبود، شرکاي شرکت نامبرده مجبور شدند با استفاده از سرمايه
هاي مردم به توسعه
ي شبکه تلفن تهران و خطوط مکالماتي شهرستان
ها بپردازند و سرمايه
ي شرکت را به ده ميليون ريال افزايش دهند. در بدو امر، موفق شدند که سيستم تلفن پايتخت را از نوع مغناطيسي به سيستم کابل و باطري مرکزي به شيوه
ي نيمه خودکار که داراي دوهزار و چهارصد شماره بود، تبديل نمايند. چنان که در سال ۱۳۱۱ شمسي تعداد خطوط تلفن به ۲۳۰۰ شماره رسيد.

 

۱۳۱۲  تا  ۱۳۳۱ شمسي

از آنجا که امور تجارت در تهران تمرکز داشت و تهران در روند ازدياد جمعيت قرار گرفته بود، احتياج مردم به تلفن روز به روز گسترده
تر مي
گرديد.

 

بنا بر اين، شرکت تلفن در سال ۱۳۱۵ شمسي، سرمايه خود را از ده ميليون ريال به بيست ميليون ريال افزايش داد و تحت عنوان «شرکت سهامي کل تلفن ايران» و مطابق قانون تجارت، اساسنامه جديدي تدوين و شروع به توسعه شبکه تلفن تهران و تغيير سيستم تلفن از نوع باطري مرکزي به خودکار که آخرين سيستم تلفن آن روز بود نمود.

 

شرکت تلفن براي پيشبرد مقاصد خود، با کمپاني «زيمنس هالسکه» آلمان وارد مذاکره گرديده، سفارش شش هزار شماره تلفن خودکار را داد. اين کمپاني در عرض دو سال توانست دو هزار و چهارصد شماره تلفن برقي موجود در تهران را جمع آوري و به جاي آن، دستگاه خودکار شش هزار شماره
اي را نصب و راه اندازي نمايد.

 

سهولت استفاده از دستگاه تلفن خودکار از يک سو و ازدياد جمعيت پايتخت از ديگر سو، مردم را به داشتن تلفن تشويق نمود. لذا «شرکت سهامي کل تلفن ايران» سه هزار شماره تلفن خودکار ديگر را به کمپاني «زيمنس هالسکه» سفارش داد. کمپاني مزبور سه هزار شماره تلفن را آماده نمود که به دليل بروز جنگ جهاني دوم امکان تحويل آن به ايران ميسر نگرديد.

 

پس از پايان جنگ جهاني دوم، شرکت تلفن به مساعدت آقايان مهندس اشراقي، دکتر کورس و مهندس زنگنه دفترچه مشخصاتي براي خريد يازده هزار شماره تلفن تنظيم و آگهي آن را منتشر نمود.

 

چون سرمايه شرکت براي توسعه شبکه تلفن تهران کفايت نمي
کرد، دولت وقت مقرر نمود که براي جبران کمبود، مبلغ شش هزار ريال از متقاضيان تلفن دريافت گردد. پس از انتشار آگهي شرکت تلفن و اعلام اين که براي هر شماره ابتدا بايد شش هزار ريال واريز شود؛ اهالي تهران از آن استقبال نموده و در همان روزهاي اول، قبوض آن تمام شد و همين آزمايش ثابت نمود که يازده هزار شماره تلفن به هيچ وجه براي حوائج اهالي تهران کافي نيست. بنا بر اين، مطابق اجازه دولت وقت، شرکت تلفن، توانست در آذر ۱۳۲۵ با کمپاني «جنرال الکتريک» انگلستان قرارداد خريد بيست و دو هزار شماره تلفن را منعقد نمايد. اين که جنرال الکتريک مي
بايست در چه مدت زماني اين تعداد شماره را تحويل دهد معلوم نيست. قدر مسلم آن
که در آذر ۱۳۲۹ يعني چهار سال بعد، چيزي حدود دوهزار و چهارصد شماره موقت در شمال شرق تهران واگذار گرديد که بعداً مقداري از آن
ها به علت سنگيني بار دستگاه مرکز خودکار قديم که ظرفيت بيش از شش هزار شماره را نداشت، پس از داير شدن، منجر به قطع تلفن
هاي منطقه بازار گرديد.

 

در سال ۱۳۳۰ ضمن جبران آن تعداد از شماره تلفن
هايي که قطع شده بود، مجموعاً پنج هزار شماره تلفن به متقاضيان مرکز بازار داده شد. گفته مي
شود دليل اين که شرکت تلفن علي
رغم وام سنگيني که از بانک ملي گرفته بود ولي نتوانست تمام بيست و دو هزار شماره تلفن را به کار اندازد، فقدان سرمايه کافي بوده است.

 

چون احتياج عمومي به تلفن روز افزون بود و شرکت تلفن نيز توانايي برآورده نمودن خواسته
هاي عمومي را نداشت، در مهر ۱۳۳۱ قانون ملي شدن تلفن به مجلس شوراي ملي تقديم شد و اين قانون در تاريخ ۱۳۳۱/۹/۲۵ به تصويب رسيد و بلافاصله فعاليت شرکت تلفن آغاز گرديد. در مدت کوتاهي سفارش خريد ۱۸۰ هزار شماره تلفن خودکار براي تهران و شهرستان
ها داده شد که قرارداد آن با يک کمپاني آلماني در تاريخ دوشنبه ۳۰ شهريور ۱۳۳۴ به امضا رسيد.

-------------------

بيان اين مطلب نيز خالي از فايده نخواهد بود که از سال ۱۳۷۳ همزمان با کشورهاي اروپايي تلفن همراه وارد ايران شد که در آن زمان فقط در تهران قابل استفاده بود و در آن زمان، قيمت يک خط تلفن همراه در حدود يک و نيم ميليون تومان و تعداد مشترکان آن بالغ بر ۹۰۰ هزار نفر بود.

 

 

اولين خط تلفن در ملارد

 

اولين تلفن ملارد آن
هم به صورت يک خط تلفن از حدود سال ۱۳۴۵ راه اندازي گرديد. براي راه اندازي اين خط تلفن نياز به نقشه
اي از ملارد بود که با تلاش بهاءالدين کهبد (ارباب سابق ملارد) و همتي که ناصرخان صادقي (کدخداي ملارد) انجام داد، اين نقشه تهيه گرديد و متعاقب آن، دفتر تلفن
خانه در حياطي که در پايين عمارت کهبد قرار داشت آغاز به کار نمود. در آن زمان، کساني که مي
خواستند با آشنايان خود تلفني ارتباط برقرار نمايند به اين مکان مراجعه مي
نمودند. مخابرات امروزين ملارد، پس از انقلاب راه
اندازي شده است.