روز فردوسی
25 ارديبهشت روز فردوسي
چنان
که مي
دانيم روز 25 ارديبهشت روز فردوسي نام گذاري شده است. از آنجايي که اين روز، اختصاص به فردوسي و شاهکار جهاني وي «شاهنامه» دارد؛ بر خود فرض و واجب دانستم تا درباره همسر فردوسي که نه تنها نام وي ناشناخته مانده، بلکه سهم وي در پديداري شاهنامه نيز مورد غفلت قرار گرفته به اختصار مطلبي بيان گردد.
همسر فردوسي از زنان دانشمند و موسيقي
دان اواخر سده
ي چهارم هجري قمري بود. وي، همسرش ابوالقاسم فردوسي (329ـ411يا416ق) را در خواندن و تنظيم و ترتيب نسخههاي کهن و داستانهايي از تاريخ قديم ايران همراهي مي
نمود. نتيجه اين همراهي تولد بزرگترين شاهکار بشري يعني «شاهنامه» بوده است.
فردوسي در شاهنامه ضمن اشاره به اين موضوع و پس از يادآوري اينکه در يکي از شبها که همسرش چنگ مينواخته، ميگويد همسرش، از کتاب
هاي عهد باستان و از متون پهلوي، داستان
هايي مي
خوانده و او آن
ها را به نظم مي
کشيده است. در شاهنامه مي
خوانيم (نقل به اختصار):
مرا مهربان يار بشنو چه گفت از آن پس که گشتيم با جام جفت
مرا گفت آن ماه خورشيد چهر: که از جان تو شاد بادا سپهر!
به پيماي ، تا من يکي داستان ز دفتر برت خوانـم از باستان
که چون گوشَت از گفتِ من يافت بَرخ شگفت اندرو ماني از کار چرخ
فردوسي سپس مي
گويد:
بدان سرو بن گفتم اي ماهروي مرا امشب اين داستان بازگوي
مرا گفت: کز من سخن بشنوي به شعر آري از دفتـر پـهلوي
بگفتم: بيار, اي مه خوب چهر بـخوان داستـان و بيفـزاي مهر
مگـر طبـع شوريـده بگشايدم شب تيره زانديشه خواب آيدم
ز تو طبـع من گـردد آراستـه َيا مهـربــان يـار پيـراستـه
چنان چون ز تو بشنوم دربدر به شعر آورم داستان سر به سر
بگويـم, پذيرم ز يزدان سپاس اَيا مهربان جفت نيکي شناس
بـخواند آن بت مهربان داستان ز دفتـر نوشتـه گـهِ باستان
