نگرشی به تشدید عوامل ترافیک
در خیابان دکتر حسابی مارلیک ملارد
مهندس ايرج بیگدلو
برگرفته از:
پايگاه اطلاع رساني شوراي اسلامي شهر ملارد
هر ساله بر تعداد وسايل نقليه در جاده هاي كشور و به خصوص در خيابانهاي شهرهاي بزرگ افزوده مي شود و انتظار مي رود كه اين افزايش در آينده نيز ادامه يافته و حتي بيشتر شود.
افزايش تعداد وسايل نقليه در شهرها كه بستگي به عوامل متعددي نظير رشد جمعيت، اوضاع اجتماعي، اقتصادي، تحولات فرهنگي و چگونگي بهره وري از زمين دارد، مسائل و مشكلاتي مي آفريند كه هم اكنون بسياري از شهرهاي ايران با آن روبرو هستند.
با وجود آنكه هر ساله ميلياردها ريال صرف ايجاد راهها و تأسيسات جديد مي شود، تراكم ترافيك در خيابانها روز به روز افزايش مي يابد، و امروزه در غالب شهرهاي بزرگ، متوسط و حتي كوچك ميزان ترافيك بخصوص در ساعات اوج به حد اشباع و غير قابل قبولي رسيده است.
حل مسائل و مشكلات ترابري (حمل و نقل) شهري، نظير غالب مسائل و مشكلات اجتماعي مستلزم مطالعه و برنامه ريزي اصولي و مداوم است. در بسياري از مطالعات و برنامه ريزيها در زمينه ترابري شهري تنها مسئله عمده كمبود ظرفيت خيابانها و جاده ها مي باشد كه براي غلبه بر اين مشكل و ارتقاي سطح سرويس، كارشناسان راههاي ذيل را پيشنهاد مي نمايند:
الف. تعريض گذر
ب. ممنوع نمودن توقف در يك طرف و يا هر دو طرف گذر (با تأمين پاركينگ عمومي در محل)
ج. يك طرفه نمودن تردد
د. محدود نمودن ورودي هاي فرعي به گذر اصلي
و اما در تشديد تردد يك معبر و به حداكثر رساندن ظرفيت آن، عوامل متعددي از جمله: توليد سفر، توزيع سفر، تفكيك ترافيك و تخصيص سفر مؤثر مي باشند كه هر كدام به نوبه خود نقش قابل توجهي در افزايش ترافيك خيابانها بر عهده دارند، اما ممكن است برخي از آنها در مقاطع مشخصي از روز، هفته، ماه و يا سال نمود بيشتري داشته و عوامل ديگر را تحت الشعاع خود قرار دهند.
خيابان دكتر حسابي مارليك از جمله گذرهايي است كه نه تنها بسياري از پارامترهاي فوق الذكر در تشديد ترافيك آن مـؤثر مي بـاشند بلكـه عـدم آينـده نگري در ايجاد مسير و تغيير كاربري ساختمانهاي پيرامون آن و در نتيـجه افـزايش تعـداد سـاختمانهـا كـه افـزايـش جمعيـت متـمركـز و نـهايتـاً تـردد و تـرافيـك را در پي خواهد داشت و نيز تبديل شدن اين خيابان به مركزيت شهر و وجود مراكز خريد متعدد سفرهاي درون شهري را از ديگر قسمتهاي شهر به اين خيابان افزايش داده است.
براي غلبه بر اين مشكل با توجه به عدم امكان تعريض خيابان و نيز اجراي طرح ممنوعيت توقف در يك طرف اين خيابان، دو راهكار باقيمانده يعني يك طرفه نمودن تردد و نيز محدود نمودن وروديهاي فرعي به گذر اصلي بايد مورد توجه قرار گيرد كه به اجمال به تحليل آنها مي پردازيم.
يك طرفه نمودن خيابان:
به نظر ميرسد مناسب ترين گزينه، يك طرفه نمودن خيابان با توجه به محدوديتهاي منطقه اي و نيز كمبود خيابانهاي موازي با اين مسير باشد اما اينكه محدوديت تردد از محور شمال به جنوب خيابان و يا از جنوب به شمال اين معبر باشد بسيار حائز اهميت و قابل تأمل است به همين دليل لازم است كه هر دو نوع محدوديت تردد مورد مطالعه دقيق و كارشناسانه قرار گيرد.
بررسي طرح مورد اجرا كه با محدوديت تردد از شمال به جنوب با مدت اجراي بيش از بيست روز:
الف. محاسن طرح:
١. حل معضل ترافيك تا ٧٠% كه با اتخاذ تمهيداتي همچون ايجاد تغييرات در ورودي دبيرستان حضرت زينب (ع) كه از مراكز توليد سفر مي باشد و نيز اصلاح ورودي و خروجي خيابانهاي فرعي منتهي به دكتر حسابي مي توان سهولت تردد در خيابانهاي مذكور را تا مرز ٨٠% افزايش داد و به كاهش ترافيك در خيابان مذكور رسيد.
٢. خروجي خط تاكسيراني خيابان امام خميني (ره) به سمت خيابان دانش همسو با جريان ترافيك بوده و سبب ايجاد گره ترافيكي نمي گردد.
٣. تعداد نقاط برخورد در ميدان گلها كاهش يافته
ب. معايب طرح:
١. از پارامترهاي اصلي در رشد و ارتقاي معابر عرض گذر و حجم اتومبيل هاي گذرنده از آن معبر مي باشد كه مهندسين شهرساز، جاده هاي شهري را به چهار دسته: جاده هاي توزيع كننده اصلي ، جاده هاي توزيع كننده ناحيه اي، جاده هاي توزيع كننده محلي و جاده هاي اتصالي (دسترسي) تقسيم بندي مي نمايند كه نوع بهره برداري و نيز طرح هندسي راه، نقش غيرقابل انكاري در اين تقسيم بندي دارد. خيابان پرنيان در اين دسته بندي، جزء جاده هاي توزيع كننده محلي بوده كه سطح سرويس مشخصي براي آن تعريف شده است. بديهـي اسـت كـه بـا انتقال جريـان ترافيكي اصلي شهر به خيابان پرنيان و ارتقاي سطح سرويس آن به جاده هاي توزيع كننده ناحيه اي، عليرغم عدم توجيه طرح هندسي كه در ادامه به بررسي آن خواهيم پرداخت سطح تقاضاي ساكنين اين خيابان به تغيير كاربري مسكوني به تجاري را افزايش داده و با توجه به اينكه مطابق طرح جامع مارليك، كاربري اين خيابان مسكوني مي باشد و نيز مخالفت صريح دفتر فني استانداري درخصوص هرگونه تغيير كاربري در مارليك، و در نتيجه امتناع شهرداري از تغيير كاربري و صدور پروانه، ساخت و ساز غير مجاز و تشديد نارضايتي مردم را در پي خواهد داشت.
٢. جهت ارتقاي سطح سرويس يك خيابان، يكي از مهم ترين پارامترهايي كه در نظر گرفته مي شود طرح هندسي راه مي باشد. خيابان پرنيان تنها به عنوان يك توزيع كننده محلي بوده و در ارتقاي سطح سرويس آن بايد به طرح هندسي معبر توجه ويژه اي بعمل آيد زيرا نه تنها مسير سواره رو و پياده رو نياز به اصلاح دارد بلكه در محل تقاطع هاي فرعي به اصلي نيز در طي حداكثر ٣ سال آينده ايجاد گره هاي ترافيكي و افزايش نقاط برخورد را شاهد خواهيم بود.
٣. با سلب امتيازاتي كه در خيابان دكتر حسابي بوده و قشر كثيري از شهروندان در اين خيابان اقدام به سرمايه گذاري نموده اند موجبات نارضايتي آنان فراهم گرديده و در مقابل، براي ساكنين خيابان پرنيان كه حتي تحقق انتقال جريان ترافيكي را به خيابان مذكور حداقل به اين زودي انتظار نداشتند آن هم مسير برگشت يعني محور جنوب به شمال ، امتياز فراتر از حد انتظار آنها اعطا گرديده است.
به نظر ميرسد اگر مسير تردد جنوب به شمال اتومبيل هاي گذرنده نيز به اين خيابان بصورت رسمي منتقل مي شد نقش قابل توجهي در افزايش نرخ رشد املاك ساكنين اين خيابان داشت و نه تنها معترض نبودند بلكه قدردان و سپاسگزار مسئولين شهر بودند و در مقابل، نارضايتي شهروندان ساكن در خيابان دكتر حسابي را نيز شاهد نبوديم.
٤. بعد مسافت: بدليل بعد مسافت زياد مابين خيابان آزادگان و دكتر حسابي كه تنها خيابان موازي خيابان دكتر حسابي مي باشد، با انتقال جريان ترافيكي به خيابان پرنيان مسافتي كه مسافران ساكن در تقاطع هاي اول و دوم و سوم خيابانهايي همچون شهيد صدوقي ، امام خميني (ره) ، دانش و … از خيابان پرنيان بايد طي طريق نمايند افزايش يافته و اين امر در زمستان مشكلات زيادي را براي مردم در پي خواهد داشت.
محدود نمودن وروديهاي فرعي به خيابان دكتر حسابي:
بـا تـوجه به سكونت قشر كثيري از شهروندان در خيابانهاي فرعي سرآسياب منتهي به دكتر حسابي از جمله شهيد صدوقي و دانش و خيابان امام خميني (ره) و عدم وجود خيابانهاي همسو جهت انتقال ترافيك عملاً محدود نمودن وروديها امكان پذير نمي باشد. اما با اصلاح تقاطع ها از جمله: استفاده از پل هاي همسطح، اصلاح كانيوها، برخورد با سدمعبر و … مي توان به افزايش سطح سرويس خيابان مذكور كمك هاي شاياني نمود.
معايب يك طرفه نمودن محور از شمال به جنوب:
تنها مشكلي كه در اين زمينه بصورت حاد و جدي وجود دارد مسير تردد خط تاكسيراني خيابان امام خميني (ره) به خيابان دانش مي باشد كه در صورت اجراي اين طرح مسير تردد در جهت خلاف جريان ترافيكي خواهد بود كه به نظر ميرسد با نصب ميله هاي ترافيكي يا گارد ريل و تفكيك مسير به صورت خط ويژه تاكسي به طول حد فاصل خيابان امام خميني (ره) تا خيابان دانش اين معضل قابل حل مي باشد.